Tymczasowe aresztowanie

Tymczasowe aresztowanie to sytuacja polegająca na pozbawieniu wolności osoby, której przedstawiono zarzuty. Stosuje się je najczęściej na okres maksymalnie 3 miesięcy. Wniosek tymczasowego aresztowania jest formułowany przez prokuratora w ciągu 48 godzin od zatrzymania danej osoby. Następnie czeka on na decyzję sądu, który ma 24 godziny (od momentu wpływu wniosku) na podjęcie decyzji zastosowania aresztu.

Tymczasowe aresztowanie a zatrzymanie

Zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie to pojęcia często mylone i uznawane za tożsame. W rzeczywistości określenia te dotyczą dwóch całkowicie różnych dziedzin. Zatrzymanie to procesowy środek przymusu, stosowany w stosunku do osoby podejrzewanej o popełnienie przestępstwa. Tymczasowe aresztowanie jest zaś środkiem zapobiegawczym używanym wobec podejrzanego na dalszym etapie postępowania. Zatrzymanie polega głównie na zatrzymaniu osoby przed planowaną czynnością postawienia jej formalnych zarzutów bądź przesłuchania w charakterze podejrzanego. Z kolei tymczasowe aresztowanie stanowi metodę zapobiegania potencjalnym przeszkodom spowodowanym z winy oskarżonego.

Środki zapobiegawcze przewidziane w polskim prawie

Tymczasowe aresztowanie to w teorii ostateczny środek zapobiegawczy. Jeśli jakikolwiek inny, mniej dolegliwy środek zapobiegawczy jest wystarczający do zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania to powinien być on zastosowany w procesie.

W polskim prawie za środki zapobiegawcze uznaje się:

  • tymczasowe aresztowanie
  • poręczenie majątkowe
  • poręczenie społeczne
  • dozór policyjny
  • nakaz opuszczenia przez oskarżonego lokalu mieszkalnego
  • środki zapobiegawcze z art. 276, Kodeksu postępowania karnego – nakaz powstrzymania się od określonej działalności, zakaz prowadzenia określonego rodzaju pojazdów,  zawieszenie w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu, ograniczenie możliwości ubiegania się o zamówienia publiczne
  • zakaz opuszczenia kraju.

Jakie są podstawy tymczasowego zatrzymania?

Aby sąd zezwolił na tymczasowe aresztowanie, prokurator we wniosku musi dostarczyć dowody wykazujące wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez podejrzanego.

Aby sąd wydał nakaz tymczasowego aresztowania, wniosek musi zawierać poniższe przesłanki:

  • uzasadnioną obawę ucieczki lub ukrywania się podejrzanego – zwłaszcza, gdy nie można ustalić tożsamości oskarżonego bądź nie ma on stałego miejsca pobytu
  • obawę utrudnienia procesu w postaci nakłaniania do fałszywych zeznań lub innego bezprawnego wpływu na postępowanie karne
  • istnienie dużego prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa – w tym: dopuszczenie się zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności do 8 lat.

Jeśli potrzebujesz pomocy merytoryczno-prawnej w związku z tymczasowym aresztowaniem Ciebie lub kogoś bliskiego, kliknij tutaj.

Tymczasowe aresztowanie – wyjątki od zastosowania

Sąd może warunkowo zawiesić tymczasowe aresztowanie. Jedną z takich sytuacji jest sądowe zezwolenie podejrzanemu na wpłatę poręczenia majątkowego pełniącego funkcję kaucji. Środki te mają dyscyplinować podejrzanego, by nie utrudniał on postępowania – w przeciwnym razie przepadną one na rzecz skarbu państwa. Kwota kaucji waha się w przedziale od kilku tysięcy do kilku milionów złotych i zależy od decyzji sądu.

Warto tutaj jednak zaznaczyć, że wpłata zasądzonej przez sędziego kaucji nie jest wiążąca. Zawieszenie tymczasowego aresztowania w praktyce zależne jest od prokuratora. Oskarżyciel ma prawo zgłosić sprzeciw, za sprawą którego, mimo wpłacenia kaucji, podejrzany ma obowiązek przebywania w areszcie, bez względu na decyzję sądu. Dopiero sąd drugiej instancji może wydać prawomocny wyrok w sprawie odroczenia aresztowania.

Tymczasowe aresztowania w dobie pandemii

Zgodnie z przepisami kodeksu karnego tymczasowego aresztowania nie powinno się stosować, jeśli pozbawienie wolności osoby podejrzanej mogłoby skutkować naruszeniem jej zdrowia lub ryzykiem życia. Na początku pandemii, powszechna sytuacja chorobowa stanowiła przesłankę do zastosowania innego środka zapobiegawczego, jednak obecnie jest to już rzadko spotykane. Statystyki jasno pokazują, że liczba stosowanych tymczasowych aresztów nieustannie wzrasta – w ciągu ostatniego półrocza liczba ta podniosła się o kilkanaście procent. Na podstawie tych danych należy wnioskować, że okres pandemii nie stanowi przeszkody przy tymczasowym areszcie.

Zobacz też: https://palestra.pl/pl/czasopismo/wydanie/10-2018/artykul/srodek-zapobiegawczy-w-postaci-dozoru-elektronicznego-jako-postulat-de-lege-ferenda

Dodaj komentarz